Панел: Децентрализација на образованието – можност и предизвици

Соработката меѓу локалните власти и училиштата ќе придонесат за поквалитетно образование

На 3 декември, во рамките на 4 Форум на граѓанското општество во Македонија, во организација на Центарот за соработка во образованието се одржа панелот Децентрализација на образованието – можност и предизвици.

На панелот стана збор околу идните надлежности кои од министерствата ќе прејдат на локално ниво. Афердита Имери, претставник од Министерството за образование, кажа дека општините треба да земат конкретни задачи, а училиштата треба да носат стратешки одлуки. Таа спомна дека можен начин на финансирање би било и по глава на ученик.

Сашо Пергановски, градоначалник на општина Прилеп напомена дека Прилеп како една од најголемите општини во Македонија, е подготвена за децентрализација на образованието и да ги преземе врз себе задачите и предизвиците. Но, општинската администрација не е подготвена за тоа, бидејќи фалат кадри за да управуваат со администрацијата. Односно е потребна нивно едукација и образование.

Присутните се сложија дека во јули 2005 година, по општинските избори нема да се случи крах во образовниот систем. Тоа е процес кој постепено ќе се одвива. Нема да има веднаш целосна децентрализација.

Градоначалникот на општина Прилеп кажа дека прва промена која ќе се случи е изборот на управниот одбор на училиштата. Како тоа ќе функционира ќе решат самите училишта. Општините ќе ги изгласат годишните сметки и планови на училиштата и ќе влијаат врз изборот на директорите и ќе бидат одговорни за функционирање на училишната мрежа. Општините се сопственик на училишниот имот. Долговите кои ги има училиштето треба да ги реши државата. Исто така треба да се решат имотно-правните односи. Фискалната децентрализација ќе биде некаде по 3-4 години.

Славе Христов, градоначалник на општина Василево (Струмица), рече дека образовниот процес е многу значаен сегмент во градењето на општите вредности. Треба да се биде многу внимателни со пренесувањето на компетенциите од централно на локално ниво. Со Законот за образование од 2002 година се трансферирани надлежностите на локално ниво, како што е основното образование.

На панелот се диксутира и околу проблемите кои може да настанат околу сопстевноста на училиштата и припаѓањето во други територии. За успешно финансирање треба да се искористат локалните ресурси. Државата треба да посвети особено внимание на некои училишта, како модернизација на образовниот процес, опремување на училиштата.  Доколку едно централно училиште се наоѓа во општина Прилеп, а подрачната единица во Кривогаштани, логично би било училиштето да припадне во Кривогаштани.

Марија Тасева, професор на Филозофски факултет кажа дека децентрализацијата е започната веќе одамна во училиштата, се употребуваат разни книги по предмети, не се користи само еден учебник. Таа кажа дека е многу скептична околу децентрализацијата во доменот на наставните планови и програми.

Зоран Узунов, секретар во УО во с.Косениково спомна дека неговиот капацитет како родител не е искористен во училиштето. Со законот за основно образование од 1995 година постои Совет на родители. Тие треба да го следат образовниот процес и треба да дадат мислења. Советот на родители е прифатен само декларативно. Училишниот одбор прави интервју со кандидатот за директор на училиштето. Тој истакна дека треба да има пертнерство, волонтерство и соработка меѓу родителите и училиштето. Како ќе се изгради таа доверба меѓу родителите, претставниците на училиштето и претставниците на локалната самоуправа во училишниот одбор ќе наиде на отпор, но треба да се најдат соодветни решенија.