Апел од Котор

Го пренесуваме јавниот апел на Мрежата Наследството на Југоисточна Европа (СЕЕ Херитаге) во која членуваат здруженија на граѓани што работат во областа на заштитата на културното наследство во регионот. Апелот е упатен од средбата на мрежата во рамките на која се одржа работилницата „Девастација на културното наследство”, во Котор, Црна Гора, од 8-10 февруари 2008 година.

До локалните и централните власти на
Македонија, Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Србија, Хрватска и Црна Гора

 
ЈАВЕН АПЕЛ

Стоп за неодговорниот однос кон културното и природното наследство

Мрежата Наследството на Југоисточна Европа (СЕЕ Херитаге Нетњорк) упатува итен апел до локалните и централните власти на Македонија, Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Србија, Хрватска и Црна Гора, за заштита на културното и природното наследство во овој регион кое е во голема мера загрозено.

За време на регионалната средба во Котор (Црна Гора),  невладините организации кои ја сочинуваат Мрежата идентификуваа неколку од најголемите проблеми со кои се соочува културното и природното наследство во регионот на Југоисточна Европа.

Процесот на транзиција во овој регион предизвикува неконтролиран урбанистички и рурален развој, особено преку неадекватното просторно планирање, како на пример во  Котор (Црна Гора), Петролифера во заливот Влоре (Албанија), историското јадро на Сплит со Диоклецијановата палата (Хрватска), Касмил (Албанија), Охрид (Македонија), Старото градско јадро на Белград (Србија); масовниот туризам (Албанија, Хрватска и Црна Гора); експанзијата на индустријата и инфраструктурата во историските зони, како на пример во Трогир (Хрватска), Радмиља (Босна и Херцеговина).

Наследството е загрозено и од непостоењето на или неадекватното одржување, како на пример во Старата скопска чаршија (Македонија), Петроварадинската тврдина во Нови Сад (Србија), Стариот град во Призрен (Косово), Дурас (Албанија), средовековните тврдини во Босна и Херцеговина; и неадекватното управување со културните добра - Дубровник (Хрватска), Пераст (Црна Гора), саревската Баш чаршија (Босна и Херцеговина).

Како резултат од негрижата, загрозено е природното богатство и културните пејсажи, како на пример: Охридското езеро (Македонија), Бока Которска (Црна Гора), руралното наследство на Столац (Босна и Херцеговина).

Мрежата Наследството на Југоисточна Европа, имајќи ја за цел заштитата и промоцијата на наследството како зедничка вредност на регионот, ја изразува својата најдлабока загриженост во врска со овие проблеми кои влијаат на уништувањето на заедничкото движно, недвижно и нематеријално наследство, особено архивското, индустриското, руралното, архитектонското и културните пејсажи.

Мрежата го упатува својот апел до локалните и централните власти во овие земји со цел да престане неодговорниот однос кон уништувањето на заедничкото наследство и од истите бара:

целосна примена на принципите за заштитата на културното наследство при процесите на планирање и развој

поголемо учество на експерти во овие процеси

поактивно вклучување на локалните заедници и овозможување јавно учество во процесите на одлучување

Мрежата Наследството на Југоисточна Европа смета дека културната, етничката и верската различност е вреден ресурс на овој регион. Верува дека не можеме да ја градиме нашата Иднина доколку го уништуваме нашето заедничко Минато.

Котор, Црна Гора, 10.02.2008

Мрежа Наследството на Југоисточна Европа

(Македонија: Фондација Институт отворено општество – Македонија; Албанија: Албаниан Натионал Труст, Бутринт Фоундатион, Мјафт! Мовемент; Босна и Херцеговина: Цултурал Херитаге њитхоут Бордерс Регионал Оффице, Фондација Мозаик; Косово: ЕЦ МА НДРЅСХЕ; Србија: АРЦХ – ЛУК, Субурбиум, Еуропа Ностра – Сербиа; Хрватска: Про Торпедо, Пријатели на културното наследство на Сплит; Црна Гора: Еџпедитио, Нотар и Пројектор). 

М.И.