Q & A

Правниот статус на невладиното организирање на РМ

Слободата на здружувањето гарантирана со Уставот и со закони

Начинот на формирање здруженија на граѓани, правната рамка околу нивното формирање и генерално, правниот статус на невладиното организирање вон нашата држава, е постојано актуелно прашање. За оние кои се интересираат за процедурата за формирање здружение на граѓани, го замоливме г. Јонче Цветковски, од Минерството за правда на Република Македонија да ни ја претстави накусо правната рамка во оваа област:

„Правниот статус на невладиното организирање во Република Македонија произлегува од концептот на Уставот на Република Македонија во кој, помеѓу другото, се гарантирани основните граѓански слободи и права поставувајќи го човекот и граѓанинот како основен носител на лични и политички права. Уставот на Република Македонија граѓанските и политичките слободи и права ги дефинира како една од темелните вредности на уставниот поредок и ги разработува во неколку оддели и групи. Слободата на здружувањето спаѓа во групата на политички слободи и права.

Слободата на здружувањето е основно средство не само на политичка туку и на поширока општествена акција. Меѓу најекспонираните форми на слобода на здружувањето се на политички план преку формирање на политички партии но исто така и преку доброволно здружување во здруженија на граѓани и други форми заради остварување на најразновидни  заеднички интереси.
Остварувањето на правото на слободата на здружување загарантирано со Устав се остварува на начин и постапка регулиран со соодветни закони. Во оваа смисла, Законот за здруженија на граѓани и фондации го опфаќа најширокиот  облик  преку кои граѓаните слободно се здружуваат  заради  остварување  на одредени, пред сe лични, а и општествени  права и интереси.

Со Законот е определен бројот  на граѓаните кои можат да бидат основачи на одредено здружение, како и начинот на стекнувањето на статусот на нивниот правен субјективитет. Законот упатува основачите во соодветна постапка да донесат статут и заедно со пропишаните процедури здружението да го регистрираат кај надлежен суд, по што тоа здружение се стекнува со својство и статус на правно лице  и се изедначува со правата и интересите на останатите правни лица кои егзистираат во општеството. Меѓутоа, покрај оваа форма на организирање на граѓаните постои и друга форма во која припадници на одредена професија и дејност се здружуваат во соодветни форми на здруженија, по сила на закон. Имено, соодветни материјални закони, како на пример Законот за адвокатура, Законот за здравствена заштита и други закони содржат одредби со кои вршителите на одредена професија или дејност се здружуваат во соодветни здруженија. Во првиот случај тоа е Адвокатската комора на Република Македонија, а во вториот случај тоа е Лекарската, односно Фармацевтската комора на Република Македонија. Овој вид  здружување на граѓани од одредена професија или од вршење одредена дејност правниот статус го имаат по сила на законот и тие не подлежат на регистрација пред надлежен, државен или судски орган. Начинот на нивното организирање и работа се уредува со Статутот кој исто така по сила на законот се должни да го донесат и да ги формираат органите што ги претставуваат како правни субјекти.“