Предлог-законот за донации и спонзорства во јавните дејности

Израз на добра волја за поттикнување на граѓанското општество

Што ќе донесе Законот за донации и спонзорства во јавните дејности за граѓанските организации во Македонија?

Според сите компаративни анали­зи, оданочувањето претставува најго­ле­ма правна пречка за развојот на граѓан­ските организации во Република Македонија. Во однос на другите земји од регионот, Македонија има најмалку даночни олеснувања. Исто така и даночните поттикнувања на индивидуалните и корпорациските даноци сe уште не се воведени во законодавството.

Меѓутоа, на иницијатива на група пратеници, на 22 февруари Собранието на Република Македонија донесе предлог за донесување закон за донации и спонзорства во јавните дејности. Законот треба да создаде даночни бенефиции за давање со цел да го охрабри мобилизирањето на приватните ресурси за активности од јавен интерес. 

Потребата од донесување ваков закон постои и посебно е оправдана целта за којашто се донесува, а тоа е овозможување да се вклучат граѓаните и бизнис-секторот во решавањето важни општествени проблеми и потреби, давајќи придонес во општествениот и економскиот развој на државата на нејзиниот пат кон Европската Унија.

Со законот се уредува давањето и примањето на донациите и спонзорствата, целта на давањето и примањето, давателите и примателите, предметот, користењето, даночните поттикнувања и евидентирањето и контролата на донациите и спонзорствата во јавните дејности.

Даватели на донации и спонзорства може да бидат домашни и странски физички и правни лица, додека како примател може да се јави само домашно правно лице, а под посебни услови, и странско правно лице. Важно за граѓанските организации е што под домашно правно лице се смета јавна установа, единица на локалната самоуправа, здруженија на граѓани и фондации од јавен интерес, трговски друштва, орган на управата или друг субјект.

Предмет на донација и спонзорство се: финансиски средства, секаков вид добра и услуги, вклучувајќи и материјални добра, сопствено произведени или набавени; завештајни и други преносни права.

Законот предвидува и даночни поттикнувања за давателот и примателот на донацијата и спонзорството.

Даночните поттикнувања се однесуваат на персоналниот данок на доход, на данокот на добивка, на данокот на додадена вредност, на даноците на имот.

Клучните даночни олеснувања се следните:

Според предлог-законот, физичкото лице кое донира финансиски средства има право на намалување на персоналниот данок од доход утврден врз основа на неговата годишна даночна пријава во висина од 20 % од годишниот даночен долг на давателот на донацијата, но не повеќе од 24.000 денари.

Даночниот обврзник на данокот на добивка за износот на дадената донација во тековната година му се признава како расход во даночниот биланс во вкупна висина од 5 % од вкупниот приход, додека кај спонзорствата, во вкупен износ од 3 % од вкупниот приход.

Прометот извршен за реализација на донација според овој закон, за целите на данокот на додадена вредност, по основ на обезбдедување средства од буџетот на Република Македонија за плаќање ДДВ се третира на ист начин како и прометот извршен за реализирање на странските донации за финасирање на проектите за коишто Владата на Република Македонија има склучено договори.

Давателот и примателот на донацијата и спонзорството се должни да изготват извештај за дадената и за добиената донација и спонзорство.

Управата за јавни приходи (УЈП) и други државни и општински органи го контролираат давањето, примањето и користењето на донацијата и спонзорството во случаи на примена на даночни поттикнувања во согласност со закон.

УЈП и другите надлежни органи, доколку при контролата утврдат неправилности и злоупотреби при користењето на донацијата и спонзорството, поднесуваат прекршочна или кривична пријава.

               

Предлогот несомнено претставува израз на добра волја за поттикнување на граѓанското општество. Граѓанските организации, од своја страна, преку организираните јавни расправи го покажаа интересот за партиципација во креирање на законот со недвосмислена порака дека е исклучително важно истиот да содржи решенија што ги намалуваат можностите за нејаснотии, двосмислености и злоупотреби.